Fragment
1 - Wat is er aan de hand & wat is er nodig?
onze wereld
De wereld waar we in leven is een wonderlijk palet van vermaak en overvloed, van armoede en honger, geweld en onrechtvaardigheid. Er is kennis, begrip en vermogen, en er is onwetendheid, onbegrip en onvermogen. Er is onnodig veel leed. Er gaat zo veel meer mis in deze wereld dan ons lief is, en de indruk dringt zich op dat wij mensen echt wel beter kunnen dan we laten zien. Is deze wereld, die zo pijnlijk tekortschiet, werkelijk de enig mogelijke wereld? Kunnen we op een andere manier leven die duidelijk beter werkt? Is er een alternatief?
De wereld waar we in verschijnen is ‘de eerste wereld’ die we leren kennen; die wereld is onze eerste referentie. We zijn dan natuurlijk geneigd deze wereld normaal te vinden. Wanneer onze wereld gedegenereerd is, dan vinden we een gedegenereerde wereld normaal – en dan noemen we de wereld ook niet ‘gedegenereerd’. Iets vergelijkbaars geldt ook voor onszelf. De existentiële toestand waar we in verkeren wanneer we ons zelfbewust worden, is ‘de eerste existentiële toestand’ die we leren kennen en waar we onszelf in leren kennen. We zijn dan geneigd die toestand en ‘onszelf in die toestand’ normaal te vinden. Wanneer onze existentiële toestand echter gedegenereerd is geraakt, dan leren we onszelf als mens dus kennen in een gedegenereerde toestand.
Wanneer mensen opgroeien in een gedegenereerde cultuur en zij zich zelfbewust worden terwijl ze als adolescent aan het degenereren zijn, dan is gedegenereerde cultuur voor hen normaal, degenereren is normaal, en ‘leven in een gedegenereerde toestand’ wordt ook meer en meer normaal.
gedegenereerd & ongedegenereerd
Ik spreek van een gedegenereerde wereld en gedegenereerde cultuur, en over mensen die gedegenereerd zijn, en dit impliceert onvermijdelijk dat ‘gedegenereerd’ in contrast staat met ‘ongedegenereerd’. Het standpunt is hier: ‘gedegenereerd’ was niet altijd gedegenereerd. En: ‘wat gedegenereerd is’ hoeft niet altijd gedegenereerd te blijven. Naast degeneratie, bestaat er ook zoiets als regeneratie. Regeneratie betekent ‘uit de degeneratie komen’.
De gedegenereerde toestand kent in dit bredere perspectief dus ‘een ervoor’, en potentieel ook ‘een erna’. Ter verduidelijking kunnen we spreken van een cyclus: een cyclus die loopt van een ongedegenereerde toestand, via een proces van degeneratie, naar een gedegenereerde toestand, en van hieruit, via een proces van regeneratie, naar een ongedegenereerde toestand.
een diagnose
Ik wil niemand aanpraten gedegenereerd te zijn. Ik wil een diagnose op tafel leggen. Het is aan eenieder zelf te bekijken of termen als ‘degeneratie’ en ‘gedegenereerd zijn’ dit leven zinvol kunnen duiden. Ik denk zelf dat ons hedendaags leven begrijpelijker wordt wanneer we het verstaan als gedegenereerd leven. Allerlei aspecten van ons leven die we maar niet konden rijmen, kunnen dan ineens op hun plaats vallen.
Ik kan misschien het beste spreken van een diagnose of hypothese: ‘onze westerse cultuur is gedegenereerd’, ‘wij zijn gedegenereerd’, ‘ik ben gedegenereerd geraakt’. Ik meen dat dit in onze hedendaagse westerse cultuur een bruikbare diagnose is. Deze diagnose geeft meteen ook richting: zij wijst naar regeneratie als ‘logische en gezonde reactie’ op onze existentiële situatie. Degeneratie vraagt om regeneratie.
wat er aan de hand is en wat er nodig is
Wat is er aan de hand en wat is er nodig? Het korte antwoord is: degeneratie en regeneratie. Degeneratie is wat er aan de hand is; regeneratie is wat er nodig is.
×