Wij werken op volle kracht, er is geen vertraging in productie en levering door het Coronavirus. Meer informatie via deze link.

€ 19,95

ePUB ebook

niet beschikbaar

PDF ebook

niet beschikbaar

De Evolutionaire Stempel

Ons noodlot, of kunnen we het tij nog keren? Gaan we rechtsom of linksom?

Ybo van den Beukel • Boek • paperback

  • Samenvatting
    Synopsis (leestijd 5 min)

    Wat ìs de mens, wie ìs de mens? Wat is de zin van het leven? Waarom denken en handelen mensen zoals ze denken en handelen? Waar gaan we naartoe? Allemaal vragen die ons bezighouden.

    Het juiste antwoord ligt besloten ‘in den beginne’, in het prille ontstaan. De mens is een evolutionair voortbrengsel. Hij leeft in kleine groepjes jager-verzamelaars.
    Engels antropoloog, Robin Dunbar, vond een correlatie tussen de grootte van de hersenen en de grootte van de groep. Daaruit blijkt dat een mens tot ongeveer 150 vertrouwensrelaties aankan, meer kan de neocortex niet hebben. De grootte van de groep heeft dus een biologische beperking.
    Echter, het met velen samenleven heeft via arbeidsdeling een duidelijke meerwaarde. Welnu, dat ‘samenleven’ moet de ‘mens’ nog leren, dat proces gaat met horten en stoten.

    De gedachtenconstructie van breinstapeling maakt het leerproces inzichtelijk. In de loop der tijden zou er tot 2x toe een intelligentie-schilletje over het oorspronkelijke brein zijn heen geschoven. De eerste laag is dan het ‘reptielenbrein’, gericht op primaire levensbehoeften, automatismen. Daarbovenop komt het ‘zoogdierenbrein’ met emotie, empathie, motivatie en genot. Ook de mens is een zoogdier en die verkrijgt via de mutatie van een geheugen een ‘rationeel brein’. Met deze derde laag kan de mens reflecteren, analyseren, anticiperen en aldus ontsnappen aan planloze en ongestructureerde evolutionaire processen.
    Zo nu en dan krijgt het ‘zoogdierenbrein’ de bovenhand op het rationeel ‘menselijk denken’.
    Dat is de ‘Evolutionaire Stempel.

    Een zestal beslissende momenten in de menselijke geschiedenis:

    (1). Evolutionaire processen hebben weliswaar een doel, leven en overleven, maar er ontbreekt een plan. Tegen de achtergrond van planloosheid (met de bijbehorende normloosheid) en een dosis testosteron, neemt de menselijke geschiedenis een aanvang.
    (2) De ‘mutatie’ van het geheugen is plat gezegd de extra laag bovenop het zoogdierenbrein. De mens kan nu zijn eigen lot bepalen. Dat blijkt, ongeacht natuurlijke omstandigheden kan de mens over de aardbol uitwaaieren.
    (3) De menselijke intelligentie betaalt zich snel uit in de Landbouw Revolutie. Landbouw impliceert een stukje land en vee. Bezit en hebzucht gaan de samenlevingsstructuur bepalen; tot op de dag van vandaag. Zo wordt voor de erfopvolging 1 enkele vrouw aan de man verbonden.
    (4) Door een systeem van sociale regelgeving, ‘religie’ werd het mogelijk om met velen samen te leven. De beperking van Dunbar’s 150 vertrouwensrelaties kan binnen een gemeenschappelijk aanvaard geloof worden doorbroken, ook ‘vreemden’ kunnen worden vertrouwd. In tijden van analfabetisme stond religie met een stringente sociale regelgeving borg voor een volgzame burger.
    (5) De periode van de Verlichting met nieuwe ideeën en ideologieën markeert de overgang van religieuze samenlevingsregels naar wereldlijke wetten binnen een sociaal contract. Ook op die manier kunnen samenlevingen functioneren. Het leidt tot democratie en onze rechtsstaat.
    (6) De Industriële Revolutie brengt door een voortgaande arbeidsdeling materiële welvaart. Dit resulteert ondanks en dankzij tegenbewegingen tot de huidige neoliberale context. Probleem in onze tijd is dat door massaliteit, massaconsumptie en globalisering, de mensheid tegen grenzen oploopt.

    De Zes evolutionaire individuele gedragskenmerken.
    Een aantal primitieve gedragskenmerken bepalen het verloop van de menselijke geschiedenis, het is ‘De Evolutionaire Stempel’. Het verklaart sociale ongelijkheid en verschijnselen als populisme, nepnieuws, ISIS, @MeToo, terrorisme en nog wat dingetjes.

    (1) De biologische ongelijkheid wordt (te gemakkelijk dan wel gemakshalve) geprojecteerd in een sociale ongelijkheid, te herkennen in discriminatie, identiteitsaanduidingen en sociale klassen. Tot op de dag van vandaag hebben we het er nog moeilijk mee.
    (2) Evolutie heeft weliswaar een doel, leven en voortleven, maar er is geen blauwdruk. De evolutionaire planloosheid en normloosheid bepalen (nog) grotendeels het menselijk gedrag.
    (3) De primitieve mens had een korte termijnperspectief, voor een eerstvolgende maaltijd was langer ook niet nodig. Bij de moderne mens is de termijn tot ca 30 jaar opgerekt, de duur van een hypotheek. Dat is onvoldoende om het menselijk voortbestaan te waarborgen.
    (4) De primitieve mens had (logischerwijze) een natuurlijke angst voor vreemden (Dunbar’s Number). Er moest nog geleerd worden met velen samen te leven. Het is overigens ook een angst voor het vreemde.
    (5) Zonder grote kaken of klauwen is de mens een ‘vluchtdier’. In onze tijd komt het gevaar uit dreigend nieuws, ook nepnieuws, want ‘vreemden’ pikken alles in, doe de grenzen dicht.
    Samen met de angst voor vreemden is de ‘vluchtdier’ gedachte een verklaring voor het populisme, ook de planloosheid en het kortetermijnperspectief spelen hier een rol.
    (6) Het testosteron werkt als katalysator versterkend op alle hierboven genoemde kenmerken. Meestal goedschiks, soms kwaadschiks; het zijn altijd mannen in de productieve periode van hun leven.

    Politieke Paragraaf
    Het boek wordt afgesloten met de ‘Politieke Paragraaf’. Het ‘Klimaatspel’ van Martin Nowak laat ons zien welke kant we op zouden moeten gaan, informatie en overleg zijn noodzakelijke voorwaarden.
    We naderen een T-splitsing. Rechtsaf leidt ultimo tot een terugkeer naar de ‘survival of the fittest’. Linksaf is onontkoombaar. Dat is goed nieuws voor de sociaaldemocratie.
    Een heroriëntatie betekent uiteraard een omschakeling van groeimodellen naar een circulaire economie. Maar vooral is een Control Alt Delete in het menselijk denken noodzakelijk, de ik-cultuur moet overgaan naar een focus op de overleving van de mensheid.
    Het laatste hoofdstuk eindigt dan ook met een pleidooi voor een ‘opleiding tot burgerschap’.

    Het boek kan worden samengevat in een tweetal stellingen:

    ‘Samenwerking en solidariteit is het menselijke antwoord op de ongestuurde en ongestructureerde evolutie.’

    ‘De kwaliteit van samenlevingen kun je afmeten aan de mate waarin evolutionaire eigenschappen zijn gekanaliseerd.’

  • Productinformatie
    Binding : Paperback
    Distributievorm : Boek (print, druk)
    Formaat : 145mm x 210mm
    Aantal pagina's : 220
    Uitgeverij : ybo.nl
    ISBN : 9789082819922
    Datum publicatie : 02-2019
  • Inhoudsopgave
    DE EVOLUTIONAIRE STEMPEL

    (Inhoudsopgave)

    Voorwoord
    Zomer 1995
    Zomer 2014

    Hoofdstuk 1. TIJD EN PLAATS

    Hoofdstuk 2. HOE VERDER?

    2.1. PRANGENDE KWESTIES
    – Onvrede
    – Plundering, de menselijke ‘footprint’
    – Antropogeen
    2.2 VOORTSCHRIJDEND INZICHT
    – Antropogeen
    – Kunnen we het tij nog keren?
    2.3 HOE VERDER?
    – Methoden en technieken
    – Het gevaar van correlatie
    – Control Alt Delete
    – De Routekaart

    Hoofdstuk 3. EVOLUTIE; GEHEUGEN; LANDBOUW
    3.1 EVOLUTIE
    – De oorsprong
    – Darwin
    – Voortplanting en samenleving
    3.2 GEHEUGEN
    – De mutatie van het geheugen
    – Breinstapeling
    – ‘Nature’ of ‘Nurture’
    3.3 DE LANDBOUW REVOLUTIE
    – Bezit en het patriarchaat
    – Dunbar’s number

    Hoofdstuk 4. RELIGIE; VERLICHTING; INDUSTRIALISERING
    4.1 RELIGIE
    – Het maatschappelijk belang van religie samenvatting
    – Van voorouderverering naar godsdienst
    – Het monotheïsme
    – De Tien Geboden
    – Azië
    – Islam
    4.2 DE VERLICHTING
    – Einde van de goddelijke beschikking
    – Doel en zingeving
    – Het klassieke liberalisme
    – Democratie
    4.3 INDUSTRIËLE REVOLUTIE
    – Socialisme
    – Confessionelen

    Hoofdstuk 5. DE EVOLUTIONAIRE STEMPEL
    5.1 EVOLUTIONAIRE KENMERKEN
    – 1e Kenmerk: Ongelijkheid
    – 2e Kenmerk: Planloosheid
    – 3e Kenmerk: Kortetermijnvisie
    – 4e Kenmerk: De mens als vluchtdier
    – 5e Kenmerk: Angst voor vreemden
    – 6e Kenmerk: Testosteron, de katalysator
    5.2 DE STEMPEL
    – Steenbergen – samenvatting

    Hoofdstuk 6. DE SAMENLEVENDE MENS
    6.1 SAMENLEVINGSVOORWAARDEN
    – Leervermogen, hebzucht en toekomst
    – Sociaal contract – samenvatting
    6.2 BEÏNVLOEDING
    – Mimetisch gedrag
    – Hokjes en vooroordelen
    – Nieuwsvoorziening
    – Social media, de stem uit het cafe
    – De ‘Selffulfilling Prophecy’
    6.3 GEWELD EN GRUWELDADEN
    – Zondebok
    – Elk mens is tot gruweldaden in staat
    – Terrorisme – samenvatting
    6.4 SAMENWERKING ALS ANTWOORD OP DE EVOLUTIE
    – Samenleven, samenwerken
    – Het Klimaatspel, kennis en overleg

    Hoofdstuk 7. NAAR ONZE TIJD
    7.1 KOLONIALISME
    – Centrum periferie – samenvatting
    – Had het anders kunnen zijn?
    7.2 VAN 1929 TOT 1989
    – 1929
    – 1945
    – 1960
    – 1989

    Hoofdstuk 8. NEOLIBERALISME
    8.1 IDEOLOGIE EN KENMERKEN
    – Einde solidariteitsgedachte
    – Eerste kenmerk: terugtredende overheid
    – Tweede kenmerk: marktwerking en geld
    8.2 VOORUITGANG TEN KOSTE VAN WAT?
    – Globalisering
    – Zelfregulering
    – Geldschepping en opeenhoping
    – Arbeid en ongelijkheid
    – Migratie
    – De neoliberale eendimensionale massamens – samenvatting

    Hoofdstuk 9. DE POLITIEKE PARAGRAAF
    9.1 GAAN WE RECHTSOM OF LINKSOM?
    – De oorsprong van politiek rechts en links
    – Over rechts en links in Nederland – samenvatting
    – Ons noodlot?
    9.2 HERORIËNTATIE
    – Hoog tijd voor het rationele brein
    – Welvaartssprongen
    – Voor beleidsmakers en reaguurders
    – Pleidooi voor burgerschap – samenvatting

    VERWIJZINGEN
    In ‘De Evolutionaire Stempel’ zijn 77 verwijzingen opgenomen naar verdere uitleg, auteurs, wetenschappers, artikelen, et cetera. Deze zijn geschikt om apart door te nemen, het zegt alles over de opbouw van het boek.
  • Reviews (0 uit 0 reviews)

€ 19,95

niet beschikbaar

niet beschikbaar

3-5 werkdagen
Veilig betalen Logo
14 dagen bedenktermijn
Delen 

Fragment

Uit ‘De Evolutionaire Stempel’.
Het is de laatste paragraaf uit het laatste hoofdstuk 9.2 – volledig opgenomen.

– Pleidooi voor burgerschap

De samenleving verandert razendsnel, vast werk wordt flexwerk, minder mensen zijn lid van verenigingen en vakbonden, kiezers hoppen tussen politieke partijen, één op de drie huwelijken strandt, kinderen met trauma’s en moeders zonder werk doen noodgedwongen een beroep op subsidies en uitkeringen, in 2016 deden deurwaarders ruim drie miljoen aanzeggingen, meer dan 1 miljoen keer werd er beslag gelegd, 28.000 keer werd water of elektriciteit afgesloten en 8.000 keer werd een huis ontruimd, schuldsanering herhuisvesting en psychische opvang komen ten laste van de belastingbetaler. Welkom in de vloeibare samenleving.

Velen kunnen het tempo van de snelle veranderingen maar moeizaam bijbenen. Dat is goed te zien op het moment par excellence bij verkiezingen. Hier kan de burger zich doen gelden en feitelijke invloed uitoefenen. Echter, er is een stijgend percentage zwevende kiezers, oplopend tot wel 70%. En dat is een veeg teken, men weet het niet meer. Alsof je pas op het kantoor bij de notaris een beslissing neemt over welk huis je koopt. Verkiezingen zijn bepalend voor de toekomst van het land, die relatie wordt vaak niet gelegd.

Een deel van de burgers groeit niet mee met ontwikkelingen. Probleem is dat maatschappelijk inzicht, het ‘samenleven’ in het onderwijs nauwelijks wordt bijgebracht en er zijn ook geen periodieke updates of bijscholingen. Want wat weet de burger eigenlijk over democratie, de Trias Politica, de rechtspraak, het bestuur, de EU? Weten we echt wel alles over internet, de social media en de bitcoin? Kunnen we wel omgaan met welvaart, geld, de pinpas, de creditcard, weten we hoe te budgetteren? Hoe zit het met verzekeringen, hypotheken, bankzaken, kopen op krediet en belastingheffing? Wat weten we van ons milieu, de klimaatproblematiek, persoonlijke verzorging, obesitas, virussen, hoe gezond te leven? Hoe zit het met ons empathische vermogen, hoe gaan we om met de buren, met onze opa en oma’s? Waarom wordt er te hard gereden, waarom wordt plastic rotzooi in het park achtergelaten? Snappen we het verschil tussen causaliteit en correlatie? Wat weten we van het kolonialisme, de slavenhandel, de emigratie, de wereldgezondheid, het neoliberalisme en onze evolutionaire oorsprong? Onkunde en een daarmee gepaard gaande argeloosheid maakt de burger slachtoffer van halve waarheden, nepnieuws en complottheorieën. Volgens Europees onderzoek ziet acht op de tien jongeren het verschil niet tussen echt- en nepnieuws. Dat is 80%, bereid je maar voor, het is ons toekomstige electoraat.

De overheid heeft de participatiesamenleving geproclameerd, de burger moet dus ‘meedoen en zelf beslissen’, op zich niet verkeerd, maar het impliceert dat burgers daartoe ook in staat moeten zijn. Dan heeft diezelfde overheid toch ook de plicht om alle deelnemers goed voor te bereiden? Daar kan men het inhoudelijk wel over eens worden, we hebben al de formele canon. Dit is dan ook een vurig pleidooi voor een upgrading van het nu te vrijblijvende vak Burgerschap. Of noem het wereldoriëntatie. Maak dit vak verplicht voor alle leerplicht jaren en sluit voor mijn part af met een examen als voorwaarde voor stemrecht. Maak het ook verplicht voor alle nieuwkomers, migranten. Upgrading, periodiek bijpraten kan via de NPO.

Het onderwijs in Nederland is vooral gericht op het afleveren van geschikte werknemers bij de bedrijfspoorten. De leerplicht kost de staat, de belastingbetaler, pakweg een ton per leerling en dat is een lage inschatting. Prima, de bedrijven zijn er blij mee en ook de mensen die in de bedrijven een goede boterham verdienen.

Diploma’s zijn vereist voor alles en nog wat. Wil je in een auto rijden, dan is een rijbewijs verplicht. Waar blijft de ‘opleiding’ tot volwaardig burger? Het maatschappelijk leven staat bol van contracten, overeenkomsten, bonnetjes en diploma’s. Waarom geen afsluitend ‘burgerschapscontract’, als de bevestiging dat de burger bereid is om ‘samen te leven’ in een democratie, dat hij de grondwet heeft begrepen, dat hij weet hoe ons kiesstelsel werkt.

Theorie uit leerboeken is een vereiste, maar ook praktijkervaring is nodig voor een verbreding van inzicht. Verbind er stages aan, meekijken en meelopen in de gemeenteraad, bij de rechtbank, de dijkversteviging, de landbouw, een varkensfokkerij, de ambulancedienst, de politie, de brandweer, de zorg, het ziekenhuis, een hospice.

De kosten? Waarschijnlijk dat de rekening voor burgerschap al vrij snel gedekt wordt door besparingen op de taken van de politie, de GGZ, de rechtspraak, het gevangeniswezen en allerlei sociale potjes.

Kennis over de geschiedenis van de mensheid, over onze huidige manier van samenleven, over het behoud van onze aarde, zijn een voorwaarde voor de noodzakelijke heroriëntatie op de toekomst. Persoonlijk gewin zal plaats moeten maken voor het ‘denken’ gericht op het voortbestaan van allen.

De kwaliteit van samenlevingen is af te meten aan de beheersing van het ongestuurd evolutionair gedrag. En zo is het, de geschiedenis wijst uit dat samenwerking en solidariteit een doeltreffend menselijk antwoord is op de harde en ongestructureerde evolutie.

Maar dat moet de mens nog leren, dat heeft hij niet meegekregen. Daarom nog een keer Malala:

‘Onderwijs is onderwijs. We zouden alles moeten leren en dan kiezen welk pad we willen volgen. Onderwijs is niet oosters of westers, het is menselijk.’ ×
SERVICE
Contact
 
Vragen