€ 39,95

ePUB ebook

niet beschikbaar

PDF ebook

niet beschikbaar

De Harvard-Peabody expeditie

naar de Dani van de Baliem-vallei

Jan Broekhuijse • Boek • paperback

  • Samenvatting
    Jan Broekhuijse (1929-2020) studeerde antropologie en sociologie van de niet-Westerse volkeren aan de Rijksuniversiteit te Utrecht en behaalde zijn doctoraal (cum laude). In 1958 trad hij in dienst van het Ministerie van Overzeese Rijksdelen en vertrok met zijn echtgenote Margriet Brom naar Nieuw-Guinea, zijn gebied van specialisatie. Daar was hij werkzaam als controleur Binnenlands Bestuur.

    Hij nam als antropoloog deel aan de Harvard-Peabody expeditie naar de Baliem-vallei (Oostelijk bergland van Nederlands Nieuw-Guinea), verrichtte daarvoor ter plaatse al het nodige antropologische veldwerk onder de Dani in 1960-1961 en droeg deze kennis over aan de Amerikaanse deelnemers die er excessief gebruik van maakten. Robert Gardner schoot zijn inmiddels beroemde film Dead Birds, Peter Matthiessen schreef zijn Under the Mountain Wall. Hij keerde in 1963 terug naar Nederland. Broekhuijse promoveerde in 1967 op zijn proefschrift De Willigiman Dani, een cultureel-antropologische studie over religie en oorlog-voering in de Baliem-vallei.

    De daaropvolgende 22 jaar was hij verbonden aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen en verbleef in dat kader voor kortere en soms langere tijd in Afrika voor onderzoek onder traditioneel levende samenlevingen naar de mogelijkheden van aanpassing c.q. modernisering van het complex “technologie en instituties” (zie o.a. Monografie van de Mossi, 1998).

    In 2009 verscheen zijn Memorie van overgave, een wijsgerig-antropologisch onderzoek naar de mentale structuren die het menselijk leven aansturen en ordenen in religie en cultuur (Uitgeverij Bert Post, Noorden).

    Jan Broekhuijse is overleden op 27 september 2020.


    Formaat: paperback, A4, softcover, 458 pagina's
    Bevat meer dan 200 originele foto's in kleur en zwart-wit, genomen door de auteur.
  • Productinformatie
    Binding : Paperback
    Distributievorm : Boek (print, druk)
    Formaat : 210mm x 297mm
    Aantal pagina's : 458
    Uitgeverij : Jan Broekhuijse & Gies Broekhuijse
    ISBN : 9781616272654
    Datum publicatie : 11-2019
  • Inhoudsopgave
    INTRODUCTIE 9
    1. CONTROLEUR t/b BALIEM, BUITENSPORIGE PACIFICATIE (1959) 11
    2. TOURNEE NAAR KURIMA 21
    3. “GODSDIENST IS VRIJ” 31
    De legendarische leider Harareak 32
    4. PACIFICATIE 36
    5. EXPLORATIE HABLIFOERI 41
    . 6. CONTROLEUR t/b BOKONDINI 80
    7. BELEGERING VAN EEN ZENDINGSPOST IN DE SWARTVALLEI 85
    'Gemengde' huwelijken 85
    Marine-autoriteiten op bezoek 86
    De ongeregeldheden in Bokondini 87
    Dubbelfunctie: controleur van Bokondini en antropologisch onderzoeker in de Baliemvallei 89
    Van Bokondini via de Tageh-vallei naar Kurelu 92
    8. CONTROLEUR BINNENLANDS BESTUUR T/B BEVOLKINGSZAKEN 108
    MulaikLokowal: recente geschiedenis 111
    Lio, een extreem moedige krijger 115
    9. DE BESTAANSMIDDELEN 122
    Varkens fokken 129
    De jacht 132
    10. KENNIS EN GEBRUIK VAN DE NATUUR 135
    Zout (ilue) 137
    Benen gereedschap en andere hulpmiddelen 139
    Grondbezit/gebruik 142
    11. SOCIALE ORGANISATIE 146
    MulaikLokowal: omvang van de aplogalek 149
    Samenwoning van sibben en stamhelften 150
    12. JEUGD EN OMGANG VAN DE SEKSEN VOOR HET HUWELIJK 153
    De tem-dansen aan de Baliem 155
    De vogeljagers van Yale University 157
    13. DE OORLOGVOERING VAN DE APLOGALEK (LEGERSCHARE) EN DE RELIGIEUZE INBEDDING ERVAN 158
    14. HAREKKEN (HEILIGE STENEN) 164
    Het 'wassen' van de harekken 164
    Harekken-ai wurikai, de ceremonie van de plaatsing van de harekken in een nieuwe kakok 165
    Uitdeling aan de krijgers van de 'gewijde' tipat als vorm van de nieuw verworven wèsa-kracht 166
    Suessi palharek: de reiniging van het wèsa 167
    Sue-samilek 169
    Harekken, de werking van de wèsa-kracht 171
    15. WESAGUN 172
    Ekat kawilikai, de voorbereiding op de oorlog 174
    Harekken oba horikai: vernieuwing van de harekken 174
    Har-ane: rituele gezangen 174
    Harekken, functie van de heilige stenen 176
    Het ritueel van de crematie 180
    Okaralha: wapenstilstand/vrede 185
    16. MAUWÈ, HET GROTE VARKENSFEEST 187
    Wam kurik 193
    Harinjaparek: initiatie van de jongens 194
    Hèjokal: initiatie van de meisjes 195
    17. DE MAGIE, NAPEM HÈGAMA 197
    De werking van de magie 199
    Magische voorstellingen 201
    18. APLOGALEK: OORLOGSBOND 205
    Lapuchoro: de alliantie van bonden (aplogalek) 206
    De oorlog 210
    De identificatie met de mokat 214
    Strategie van de oorlogsvoering 218
    Etai van de vrouwen en meisjes 220
    Doden en gesneuvelden 221
    Huwelijk 226
    19. DE KOMST VAN ABUTUTI EN WAMAMOKHÈ 241
    De totstandkoming van het huwelijk van Abututi en Wamamokhè 244
    20. RELIGIE 245
    Iwaghe, de medicijnvrouw 249
    Mythen (wen ane) 251
    De nopu: de voorvaderen, de eerste mensen 254
    Het Dani-brein 257
    21. ERVARINGEN VAN DE MULAIKLOKOWAL MET DE EERSTE BLANKEN 259
    Een begin van rapportage over de cultuur van de MulaikHisachè 260
    Mijn opname in de bond van de MulaikLowal 262
    Bezoek Gardner en Heider aan mijn verblijf te Minimo 263
    22. DE EXPEDITIE NAAR DE WILIGIMAN 265
    Waarnemingen vanuit een hoogstand 268
    Waarneming en voorstelling 272
    23. GEHOOR, JUSTITIE, HOLLANDIA 275
    24. DE DOOD VAN IKIAGOTMALEK 289
    Bekendmaking aan de vijand van de naam van een gesneuvelde krijger: Wogosa Wogoluk 306
    Het neerhalen van de kaio van Weaklèkèk en het herstel 308
    Inkervingen, voorstelling van vrouwen 312
    Hinderlaag van de KossiAlua 313
    Tocht naar de zoutbronnen 317
    Overval op de tuinen van Alum 317
    Zoutwinning 320
    Apwarek: de sacrale krijgsbuit 320
    Wuni gezangen 325
    25. OORLOGSLEIDERS 338
    Hola: teken van afweer van mokat 342
    De jongensoorlog 344
    Natugune, de geweldadige dood van een grote kain 345
    Grondbezit 349
    Tugirè: oorlogsrecht 350
    Kinderspelen: bouwplan van een uma, de lineage-nederzetting 353
    Wali, de Wiligiman-leider 355
    Het wam-kanèkè van de Wilil 356
    De aanmaak van nieuwe tipat 359
    26. DE DOOD VAN WEAKHÈ 362
    De wakun, de crematie van Weakhè 364
    De mutilatie: een vorm van medeleven, ekkipalin 369
    Mo, de zon, en tugi, de maan 371
    Su walon 373
    Ajinam: verdrijving van de ziekmakende vijandig mokat 375
    De tocht naar de zoutbronnen 376
    Okaralha: afweer tegen kwade invloeden 377
    Exogame stamhelften 380
    Kunstnijverheid 381
    De crematie van Eak 387
    Lubul: aardbeving 390
    Leiderschap, tweedeling 391
    De lapuchoro: de bond van aplogalek 391
    Verhuizing van de kanèkè 394
    Walolegèt 396
    Animositeit onder vrouwen 398
    Apnatogolekma 400
    Grensbewaking 401
    Wèsa van de kaio 404
    Naamgeving van personen 405
    De dood van Janokma 408
    Wakun lukega, voorspelling 416
    Wakunuak: bijzetplaats van de geesten van de doden 417
    Sou palek: vijandig mokat doden gewonde krijgers 419
    Weemaila: oorlogsdorpen 421
    Tugirè: leiders met recht om oorlog te verklaren 421
    De vlucht van een witaia-vrouw 422
    De dood van een Wettipo 423
    De voortgang van de filmopnamen 424
    De Thoak-vogel 426
    27. DE NADAGEN VAN DE EXPEDITIE 427
    Over de eerste en voorlopige versie van de film 'Dead Birds' 430
    Het ongeluk van Michael Rockefeller 432
    De UNTEA-periode 437
    Dankbetuiging 443
    Waardering 445
    Eerdere geschriften 446
    Over de auteur 447
  • Reviews (0 uit 0 reviews)

€ 39,95

niet beschikbaar

niet beschikbaar

3-5 werkdagen
Veilig betalen Logo
14 dagen bedenktermijn
Delen 

Fragment

De expeditie was in oorsprong een initiatief van het Nederlandse gouvernement. Bij overdracht van de soevereiniteit was bepaald dat Nieuw Guinea een aparte status zou krijgen, het zou een zelfstandige staat moeten worden. Los van Indonesië omdat het om een etnisch geheel andere bevolking ging die bovendien in ontwikkeling verre was achtergebleven. Onder Indonesich bewind zou het onder de voet gelopen worden en geen kans hebben zich tot zelfstandigheid te ontwikkelen; een standpunt dat door de trustschapsraad van de VN werd ondersteund. Er was het Nederlandse gouvernement veel aan gelegen de achtergebleven positie aan de wereld duidelijk te maken door onder meer films over het gebied te laten maken en deze via de media te vespreiden. In dat kader werd de Adviseur voor Bevolkingszaken Victor de Bruyn in de gelegenheid gesteld om in de VS op zoek te gaan naar cineasten die zich daarvoor wilden inzetten. Hij kwam zo in contact met de Harvard cineast Robert Gardner. Zij kwamen overeen dat Gardner een wetenschappelijk verantwoorde film zou maken op een van twee voorgestelde locaties, de Asmat of de Baliem-vallei. Het werd de Baliem. Nederland zou een bijdrage leveren, financieel en logistiek, en zou er voor zorgen dat een Nederlandse etnoloog een jaar voor de komst van Gardner en zijn mensen al het nodige voorbereidende veldwerk zou verrichten.
Geheel los van van de komst van die expeditie had de resident mij al in een eerder stadium (1959) daar in de Grote Vallei van de Baliem als controleur BB (Binnenlands Bestuur) geplaatst. Controleurs BB hadden standaard tot taak orde en rust te handhaven en taal en cultuur vast te leggen. De resident, destijds Eibrink Jansen, had mij laten weten dat hij van mij verwachtte de pacificatie voort te zetten en voorts dat hij snel meer wilde weten over de achtergronden van de endemische oorlogvoering. Etnologie was het belangrijkste onderdeel van mijn opleiding geweest en had mijn grootste interesse. Toen Gardner een jaar later en een half jaar voor zijn komst informeerde naar de stand van het “voorbereidende onderzoek in het veld”, werd het gouvernement gealarmeerd. De Bruyn had niemand beschikbaar. Hij wist Binnenlandse Zaken te overtuigen dat de controleur BB Broekhuijse, die al langere tijd ervaring had opgedaan in de Vallei en als etnoloog was opgeleid, de aangewezen man was. Ik werd voor de duur van de expeditie ter beschikking gesteld aan de Adviseur voor Bevolkingszaken met de opdracht de expeditie voor te bereiden en eraan deel te nemen. ×
SERVICE
Contact
 
Vragen