Samenvatting
Hoogeveen heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de 17e eeuw. Helaas zijn veel monumenten die aan de historie van Hoogeveen herinneren verloren gegaan, zoals het voormalige ziekenhuis Bethesda aan de Schutstraat, de Ambachtsschool aan de Grote Kerkstraat en de Hervormde School aan de Bentinckslaan. Allemaal solide gebouwen met veel architectonisch schoon. De fysieke context om de bewonersgeschiedenis van deze gebouwen te reconstrueren zijn hiermee ook passé. In de jaren 1970 liep ik in het toen leegstaande ziekenhuis Bethesda. Ik herinner me de groene deuren en de sleutels die in de sloten zaten en de bergen papier die op de benedenverdieping lagen. Al lopend ademde het gebouw een sfeer van verlatenheid. Ik kon ook voelen dat hier veel gebeurd was. Zusters die rondliepen om patiënten te helpen. Onderduikers in de oorlog die hier geholpen werden. Later realiseerde ik me pas dat dit fraaie gebouw dat aan verval onderhevig was en uiteindelijk aan brand ten prooi viel best bewaard had
kunnen blijven. De kanalen in het centrum zijn vanaf de jaren 1960 drooggelegd onder het mom van de noodzaak van nieuwe infrastructuur, winkels en kantoorruimten. Men kan niet alles bewaren. Maar de afbraak in Hoogeveen ging met de botte bijl en de stille trom gepaard, waarvan men nu de wrange vruchten plukt. Deze afbraak gaat nog steeds door en heeft al veel sporen die herinneren aan het (turf en industrieel) verleden van Hoogeveen verwijderd en het stadsaangezicht flink geschonden. Een van de weinige monumentale gebouwen in Hoogeveen die nog het straatbeeld sieren, is het kloostergebouw aan de Brinkstraat 5 in Hoogeveen. Een vluchtige beschouwer die kijkt naar het aan de centrumrand gelegen vrijstaande rechthoekige gebouw ziet dat het gebouw aan de straatzijde enige ouderdom uitstraalt. Wie wat meer weet over oude gebouwen, ziet dat de voorgevel van het beeldbepalende gebouw op een klooster lijkt. Inderdaad, het gebouw is gedurende zijn bijna 120-jarige bestaan ruim een halve eeuw in gebruik geweest als klooster. Gelukkig vond het gebouw -dat op de nominatie stond om gesloopt te worden- nieuwe bestemmingen, waardoor althans het exterieur van het gebouw redelijke bewaard is gebleven. De gewijzigde functie van het kloostergebouw vanaf haar oprichting tot heden wil ik in dit boek uit de doeken doen. Vragen die aan de orde komen
zijn: wat is de voorgeschiedenis van de Karmelieten ? Wat was de reden voor de oprichting van het klooster en wie waren de oprichters? Wat is de bouwgeschiedenis van het kloostergebouw? Wie waren de opeenvolgende eigenaren, huurders, bezoekers, gebruikers en bewoners ? Welke bestemmingen kreeg het kloostergebouw in de loop der jaren?; Welke invloed oefenden al deze ontwikkelingen uit op het interieur- en exterieur? Welke architectonische, culturele, (lokaal) geschiedkundige en sociale betekenis heeft het kloostergebouw als monument tegenwoordig? Er zijn reeds enige publicaties over het klooster verschenen. Zo heeft Albert Metselaar al een boekje opengedaan over dit markante gebouw. Echter, veel facetten zijn nog onderbelicht. Vooral die uit de periode na 1957. Ik ben afhankelijk van de beschikbare bronnen. Zo leverden de getuigenisverslagen van voormalige leerlingen van het jongensinternaat Beekman Ockels belangrijke informatie. Ook archiefmateriaal uit ondermeer het gemeentearchief Hoogeveen bleek zeer waardevol te zijn. De informanten -wiens namen ik noem in het bronnenoverzicht- dank ik voor hun bijdragen. Informatie kwam soms uit onverwachte hoek, mede naar aanleiding van oproepen om foto’s en informatie die ik op talrijke media had
geplaatst waaronder de Facebook pagina Drenthe vroeger en nu. Een aantal personen wil ik speciaal nog even noemen en bedanken voor hun bijdrage. Mevrouw Ria Meinders-Klaver ben ik erkentelijk voor de rondleiding door Onze Lieve Vrouwe Visitatie in Hoogeveen, het opzoeken van informatie en fotomateriaal en het mogen gebruiken hiervan en het mogen fotograferen van objecten in de katholieke kerk die ooit het klooster toebehoorden. Mevrouw Aliene Haar en Ruud Slot van het Gezondheidscentrum Het Klooster in Hoogeveen wil ik ook bedanken voor de hartelijke ontvangst, de rondleiding door het kloostergebouw en het mogen maken van foto’s aldaar. Het was een hele belevenis in het gebouw te mogen rondwandelen. Het Gemeentearchief Hoogeveen ben ik erkentelijk voor de moeite die ze hebben gedaan om informatie voor mij te verzamelen. Ik hoop dat mijn boek een bijdrage levert aan het behoud van het kloostergebouw, zodat ook volgende generaties hier kennis van kunnen nemen. Verder rest me nog ieder veel lees- en kijkplezier toe te wensen !
Thuiswinkel Waarborg